Ağırlık Antrenmanlarına Kardiyovasküler Adaptasyon

Dayanıklılık antrenmanı kardiyovasküler sistemi birçok noktadan dönüştürürken ağırlık antrenmanının etkileri hem farklı hem de daha sınırlıdır. Bu farklılığın temel nedeni iki antrenman türünün kalbe uyguladığı hemodinamik yükün niteliğidir; dayanıklılık antrenmanı hacim yükü, ağırlık antrenmanı ise basınç yükü oluşturur. Her iki yük türü de kalbi farklı biçimlerde şekillendirir.

Kalbin boyutları ve konsantrik hipertrofi. Ağırlık egzersizlerinde kasılan kaslar damarları sıkıştırarak ardyükü yükseltir; bu basınç 250 mmHg'ye kadar ulaşabilir. Sol ventrikül bu yüksek basınca karşı kanı fırlatmak için sarkomerleri paralel olarak ekleyerek duvar kalınlığını artırır. Bu adaptasyon konsantrik hipertrofi olarak adlandırılır; eksantrik hipertrofiden farklı olarak LV iç çapı artmaz, yalnızca duvar kalınlaşır.

Konsantrik hipertrofi LV kütlesini ve EKG bulgularını etkileyebilir; bu nedenle klinik değerlendirmelerde patolojik hipertrofi ile karıştırılmaması önemlidir. Düzenli direnç antrenmanı yapan bireylerde diyastolik fonksiyonun korunduğu hatta iyileştiği bildirilmiştir. İsometrik egzersiz sırasında ağırlık antrenmanı görmüş bireylerin E/A oranı ve erken doluş kapasitesi sedanterlere kıyasla belirgin biçimde daha iyi çıkmaktadır.

GÖRSEL  Sol ventrikül kütlesi

Ağırlık antrenmanının kalbe kazandırdığı en özgün adaptasyon, basınç yükü altında SV'yi koruma kapasitesidir. Bir çalışmada, ağırlık antrenmanı görmüş bireyler izometrik egzersiz sırasında SV'lerini yalnızca %3 düşürürken dayanıklılık sporcuları %15 düşüş göstermiştir. Bu bulgu ağırlık antrenmanının LV'yi yüksek basınç koşullarına karşı işlevsel olarak daha dirençli kıldığını ortaya koymaktadır.

Kalp atım hızı. Ağırlık antrenmanı periyodu sonunda dinlenim HR'sinde genellikle anlamlı bir değişiklik gözlemlenmez. Dayanıklılık antrenmanında görülen belirgin bradikardi ağırlık antrenmanında beklenmez; zira bu adaptasyonun temel mekanizması olan eksantrik hipertrofi ve SV artışı ağırlık antrenmanında gerçekleşmez.

Daha önce hiç antrenman yapmamış bireylerde ise düşük ağırlıklarla başlayan bir program bazı durumlarda sınırlı eksantrik hipertrofiye ve buna bağlı küçük HR düşüşüne yol açabilir.

GÖRSEL  Ejeksiyon fraksiyonu

Kalp atım hacmi ve kardiyak çıktı. Uzun dönemli çalışmalar ağırlık antrenmanının daha önce sedanter olan bireylerde SV ve EF'yi artırdığını göstermektedir; ancak bu artışın mekanizmaları henüz tam olarak aydınlatılamamıştır.

Ayrıca, beden yüzey alanına normalize edildiğinde ağırlık antrenmanı yapmış bireylerin SV'si sedanterlerle benzer düzeyde kalmaktadır. Dinlenim CO ise hem mutlak değer hem de vücut boyutuna göre düzeltilmiş değer açısından değişmez.

GÖRSEL  Atım hacmi (SV)

Kan basıncı. Ağırlık antrenmanı dinlenim SBP ve DBP değerlerinde anlamlı düşüşler sağlar. Meta-analizler düzenli direnç antrenmanının sistolik basıncı ortalama 3–4 mmHg, diyastolik basıncı ise 2–3 mmHg düşürdüğünü göstermektedir. Bu etki hipertansiyon riski taşıyan bireylerde daha belirgindir ve ağırlık antrenmanının kardiyovasküler sağlık açısından önemli bir katkısını oluşturur.

Kuvveti artan birey aynı yükü daha düşük göreceli yoğunlukta kaldırır; bu durum egzersiz sırasındaki kan basıncı yanıtını da azaltır. Antrenman yükü aynı oransal yoğunlukta tutulduğunda ise egzersiz sırasındaki basınç yanıtı benzer düzeyde kalır. Bu nedenle egzersiz sırasındaki kan basıncı adaptasyonu mutlak yükten bağımsız olarak göreceli yoğunlukla ilişkilidir.

GÖRSEL  Kan basıncı adaptasyonu

Endotel fonksiyonu ve arteriyel sertlik. Ağırlık antrenmanı endotel fonksiyonunu iyileştirir; brakiyal arter akım aracılı dilatasyon çalışmaları düzenli direnç antrenmanının NO biyoyararlanımını artırdığını göstermektedir.

Arteriyel sertlik açısından tablo daha karmaşıktır; yüksek yoğunluklu ağırlık antrenmanı (%80 1RM üzeri) merkezi arteriyel sertliği artırabilirken, orta yoğunluklu programlar (%60–80 1RM) bu parametreyi olumsuz etkilemez ya da azaltır. Bu nedenle arteriyel sertlik üzerindeki etki büyük ölçüde antrenman yoğunluğuna bağlıdır.

Ağırlık antrenmanının kardiyovasküler adaptasyonları dayanıklılık antrenmanından nitelik olarak farklıdır; ancak kan basıncı düşüşü, endotel fonksiyon iyileşmesi, kardiyak kütledeki artış ve basınç yükü altında gelişen LV direnci bu antrenman türünün de kardiyovasküler sağlığa anlamlı katkı sağladığını ortaya koymaktadır. İki antrenman türünün bir arada uygulanması kardiyovasküler adaptasyonları en üst düzeye çıkarmak için en etkili strateji olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak,

Konuya ilişkin bilginizi tamamlamak ve kendinize seviye atlatmak için önceki ve sonraki yazılara göz atmayı ihmal etmeyin. Linklere aşağıdan ulaşabilirsiniz.

SSPS - level up yourself

Bu ve sitemizde yer alan diğer yazılar SSPS spor ve sağlık bilimleri kütüphanesi kaynakları kullanılarak hazırlanmıştır.