Kalp Atım Hacminin Regülasyonu (Stroke Volume)

Kalp her atımında sistol ve diyastol olaylarını tekrarlar. Her sistolde ventriküllerden dolaşıma gönderilen kan miktarı stroke volume (SV) olarak adlandırılır. SV, fizyolojik talebe göre sürekli düzenlenir ve bu düzenlemede üç temel belirleyici rol oynar: önyük, kontraktilite ve ardyük.

Önyük. Önyük, diyastol sonu hacmini yani EDV'yi ifade eder. EDV arttıkça ventrikül duvarı gerilir ve bu gerilme kasılma gücünü artırır. EDV ile SV arasındaki bu doğru orantılı ilişki Frank-Starling mekanizması olarak bilinir. Mekanizma özellikle egzersiz sırasında venöz dönüş arttığında belirgin hâle gelir.

GÖRSEL  Frank-Starling mekanizması

Kardiyak kas liflerinin sarkomer yapısı iskelet kasına benzer; aktin–miyozin örtüşmesinin en yüksek olduğu boyda en güçlü kasılma ortaya çıkar. Dinlenimde EDV yaklaşık 130 mL'dir. Egzersizde venöz dönüş arttığında EDV 200–220 mL'ye çıkar ve SV anlamlı şekilde artar.

GÖRSEL Optimum uzunluk ve EDV

Kontraktilite. Kontraktilite, ventrikül miyokardının kasılma gücünü ifade eder ve hücre içine giren Ca²⁺ miktarıyla doğru orantılıdır. Epinefrin, norepinefrin, tiroksin ve glukagon gibi pozitif inotropik maddeler Ca²⁺ akışını artırarak güçlü kasılma oluşturur. EDV değişmese bile SV artar ve EF %50–60'tan %75–80'e yükselir.

Pozitif inotropik etkinin avantajı kasılmanın hem daha hızlı hem de daha kuvvetli olmasıdır. Gevşeme hızı da arttığından diyastol süresi korunur ve ventriküler dolum olumsuz etkilenmez. Buna karşın asidoz ve ekstraselüler K⁺ artışı negatif inotropik etki oluşturarak SV'yi düşürür.

GÖRSEL  Kalsiyumla gelişmiş kasılma ve gevşeme

Ardyük. Ardyük, aorta veya pulmoner arterdeki basıncı temsil eder. Ventrikül basıncının ilgili damardaki basıncı aşması gerektiğinden ardyük doğrudan ejeksiyonu etkiler. Sol ventrikül aortik basınca karşı çalıştığı için kalın bir miyokarda sahipken, sağ ventrikül daha düşük pulmoner basınca karşı çalıştığından daha ince duvarlıdır.

Ardyük aşırı yükseldiğinde ventrikülün kanı dışarı atması zorlaşır ve SV azalır. Hipertansiyon hastalarında bu etki uzun vadede belirgin SV düşüşüne yol açabilir. Sağlıklı bireylerde ise ardyük SV'nin en baskın belirleyicisi değildir; önyük ve kontraktilite çok daha belirleyici rol oynar.

GÖRSEL Aorta ve pulmoner artere akış

Stroke volume tek başına kalbin pompalama kapasitesini belirlemez. Kalp debisinin ikinci temel bileşeni olan kalp atım hızı da aynı derecede kritiktir. Bir sonraki başlıkta kalp atım hızını düzenleyen sinirsel, hormonal ve mekanik mekanizmalar ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.

Sonuç olarak,

Konuya ilişkin bilginizi tamamlamak ve kendinize seviye atlatmak için önceki ve sonraki yazılara göz atmayı ihmal etmeyin. Linklere aşağıdan ulaşabilirsiniz.

SSPS - level up yourself

Bu ve sitemizde yer alan diğer yazılar SSPS spor ve sağlık bilimleri kütüphanesi kaynakları kullanılarak hazırlanmıştır.