Kardiyak Döngü

Kalp 7/24 kesintisiz çalışır ve her atım düzenli bir mekanik sürecin parçasıdır. Kardiyak döngü, tek bir atıma ait tüm mekanik olayları kapsar. Atriyal sistol, diyastol ile ventriküler sistol ve diyastol evrelerinden oluşur.

Dinlenimde kalp dakikada yaklaşık 75 kez atar ve tek döngü 0.8 saniye sürer. Bu sürenin 0.5 saniyesi ventriküllerin gevşeyip dolduğu diyastole aittir. Kalan 0.3 saniye ise kanın dolaşıma gönderildiği sistol evresidir.

GÖRSEL Ventriküler sistol

Sistol iki evreye ayrılır. İlk evre izovolümetrik ventriküler kontraksiyon (IVC) olarak adlandırılır. Ventriküller kasılmaya başlar ancak kan henüz dışarı çıkamaz; aort ve pulmoner kapakçıkların açılabilmesi için ventrikül basıncının belirli bir eşiğe ulaşması gerekir.

GÖRSEL İzovolümetrik kontraksiyon

Sistolün ikinci evresi ventriküler ejeksiyondur. Yeterli basınca ulaşıldığında aortik ve pulmoner kapakçıklar açılır ve kan dolaşıma gönderilir. Bu tek atımda dışarı atılan hacme stroke volume (SV) adı verilir; egzersiz fizyolojisinde en kritik parametrelerden biridir.

Ejeksiyon tamamlandığında semilunar kapaklar kapanır, ventriküller gevşemeye başlar. Tüm kapakçıklar kapalıdır; odacıklara kan giriş-çıkışı olmaz, hacim sabit kalır. Basınç hızla düşerken gevşeme sürer. Bu kısa dönem izovolümetrik ventriküler relaksasyon olarak adlandırılır.

GÖRSEL  Ejeksiyon sonrası relaksiyon

İzovolümetrik fazın ardından AV kapakçıkları açılır ve ventriküller dolmaya başlar. Kanın %70–80'i pasif olarak ventriküllere dolar. Atriyal sistol kalan %20–30'luk kısmı aktararak diyastolü tamamlar.

Diyastol sonunda ventriküllerdeki maksimum kan hacmine end-diastolic volume (EDV) denir. Dinlenimde EDV yaklaşık 130 mL'dir. Kalp bu hacmin tamamını dolaşıma göndermez; SV genellikle 70 mL civarındadır ve bu fark fizyolojik açıdan kritik öneme sahiptir.

GÖRSEL Ventriküllerin pasif doluşu

Ejeksiyon fraksiyonu (EF) ventriküllerin pompalama verimliliğini gösterir. EF, SV'nin EDV'ye oranıdır. Sağlıklı bireylerde dinlenimde %50–60 aralığında olan bu değer egzersiz sırasında %75–80'e kadar yükselir. Bu artış kalbin dolaşıma daha fazla kan gönderme kapasitesini doğrudan yansıtır.

GÖRSEL  Uyarılmayla artan ejeksiyon oranı

Kardiyak döngüdeki her evre, kalbin tek atımda ne kadar kan fırlattığıyla doğrudan ilişkilidir. Sıradaki başlıkta bu hacmi belirleyen mekanizmalar ele alınacak; hangi fizyolojik faktörlerin SV'yi artırıp azalttığı ve egzersiz sırasında bu sürecin nasıl değiştiği incelenecektir.

Sonuç olarak,

Konuya ilişkin bilginizi tamamlamak ve kendinize seviye atlatmak için önceki ve sonraki yazılara göz atmayı ihmal etmeyin. Linklere aşağıdan ulaşabilirsiniz.

SSPS - level up yourself

Bu ve sitemizde yer alan diğer yazılar SSPS spor ve sağlık bilimleri kütüphanesi kaynakları kullanılarak hazırlanmıştır.