B Hücreleri: Klonal Seçim ve İkincil Yanıt

Vücudumuzda 100 milyondan fazla farklı B hücresi türü bulunur. Bu inanılmaz çeşitlilik bizi olası yabancı maddelere karşı koruma altına alır. Her bir B hücresi türü klon halindedir ve aktifleşene kadar sessiz ve pasif durumdadır.

Bir antijen vücuda girip kendisine uyan B hücreleriyle karşılaştığında "klonal seçim" meydana gelir. Spesifik antijene uygun antikor taşıyan B hücresi klonu çoğalmaya başlar; bu seçim ve çoğalma süreci genellikle lenf nodları, dalak ve diğer ikincil lenfoid organlarda gerçekleşir.

GÖRSEL  Klonal seçim

Birincil yanıt. Aktifleşen B hücresi klonu çoğalırken plazma hücreleri ve hafıza hücrelerine farklılaşır. Plazma hücrelerinden kana salınan antikorlar yabancı maddelere tutunarak kompleman sistemi, fagositik faaliyeti ve NK hücrelerini devreye sokar; böylece patojenin yok edilmesi sağlanır.

Mikrobiyal bir antijene ilk kez maruz kalındığında plazma hücrelerinin oluşumu vakit alır; bu nedenle antikor üretimi gecikmeli başlar. Birincil yanıtta antijen maruziyetinin ardından birkaç günlük sessiz bir dönem yaşanır; önce IgM, ardından IgG baskın hale gelir ve antikor düzeyi yaklaşık 10. günde zirveye ulaşır. Hastalığın semptomları antikor üretimi zirveye ulaşana kadar devam eder; sonrasında hem semptomlar azalır hem de antikor düzeyleri kademeli olarak düşer.

Hafıza hücreleri. Aktifleşen B hücrelerinin bir kısmı plazma hücresine dönüşmek yerine hafıza hücrelerine farklılaşır. Hafıza hücreleri bu birincil yanıta aktif olarak katılmaz; onun yerine sessiz konumda kalıp bu antijene özgü klonu genişleterek bir sonraki karşılaşmaya hazırlanır.

GÖRSEL  İkincil immün yanıt farkı

Normal şartlarda her bireyin B hücresi klonu havuzu benzerdir. Ancak farklı coğrafyalarda yaşayan insanların B hücresi klonu havuzları birbirinden farklıdır. Bu son derece mantıklıdır; çünkü bağışıklık sistemi içinde bulunulan antijenik çevreye göre en etkin hale gelecek şekilde organize olur.

İkincil yanıt. Aynı mikroba tekrar maruz kalındığında tablo tamamen değişir. Birincil yanıtta oluşan hafıza hücreleri saatler içinde devreye girerek çok daha hızlı ve çok daha güçlü bir ikincil yanıt başlatır.

İkincil yanıtta daha kısa sürede yüksek miktarda antikor üretilir; bu yüksek antikor düzeyi birincil yanıta kıyasla çok daha uzun süre korunur. Üretilen antikorlar ağırlıklı olarak IgG sınıfındadır ve antijene çok daha yüksek afiniteyle bağlanır. Çoğu durumda enfeksiyon herhangi bir semptom oluşturmadan bertaraf edilir.

Birincil aşılamada antikor üretimi kademeli olarak yükselir ve yaklaşık dördüncü haftada zirveye ulaşır. Hatırlatma dozları hafıza hücresi havuzunu genişletir, antikor miktarını ve kalitesini artırır. Aşılama sonrası ölçülen antikor titresi, bağışıklık sisteminin genel işlevselliğinin önemli bir göstergesi olarak kabul edilir.

B hücrelerinin bu humoral yanıtının ardından adaptif bağışıklığın hücresel kolu devreye girer. T hücrelerinin antijeni nasıl tanıdığı — MHC ve antijen sunumu — bir sonraki bölümün konusunu oluşturur.

Sonuç olarak,

Konuya ilişkin bilginizi tamamlamak ve kendinize seviye atlatmak için önceki ve sonraki yazılara göz atmayı ihmal etmeyin. Linklere aşağıdan ulaşabilirsiniz.

SSPS - level up yourself

Bu ve sitemizde yer alan diğer yazılar SSPS spor ve sağlık bilimleri kütüphanesi kaynakları kullanılarak hazırlanmıştır.