Kalbin Anatomisi

Kalp sıklıkla "göğsün sol tarafındaki pompa" olarak tanımlanır; ancak bu ifade anatomik olarak tam doğru değildir. Kalp, toraks boşluğunda mediastinum içinde yer alır ve kütlesinin yaklaşık üçte ikisi orta hattın soluna uzansa da tamamen sol tarafta konumlanmış bir organ değildir.

Erişkin bireylerde yaklaşık yumruk büyüklüğünde olan kalp, 250–350 gram ağırlığındadır. Dakikada 60–100 kez kasılarak kanı dolaşıma pompalar; yaşam boyunca yaklaşık 3 milyar kez atar ve günde ortalama 7.000 litre kanı dolaşıma gönderir. Bu rakamlar, sistemin ne ölçüde kesintisiz çalışması gerektiğini somut biçimde ortaya koyar.

GÖRSEL Kalbin kaburgalara göre konumu

Kalp, 2. kaburgadan 5. interkostal aralığa kadar uzanan yaklaşık 12–14 cm'lik bir alanda yer alır. Göğüs duvarına en yakın noktası apeks olarak adlandırılır; sol 5. interkostal aralık hizasındaki bu bölge, klinik muayenelerde kalp seslerinin değerlendirildiği temel referans noktasıdır. Kalp sternumun arkasında konumlanır; alt yüzeyiyle diyaframa oturur, üst kısmı ise büyük damarlarla bağlantı halindedir.

Kalp sağ ve sol olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Her bölüm bir atrium ve bir ventrikül içerir. Atriumlar kanın kalbe girdiği, ventriküller ise kanı dışarı pompalayan odacıklardır.

GÖRSEL  Odacıklar, kapakçıklar ve septum

Sağ atrium vücuttan gelen deoksijene kanı toplar ve sağ ventriküle iletir. Sağ ventrikül bu kanı akciğerlere göndererek gaz değişimini sağlar. Oksijenlenmiş kan sol atriuma döner, oradan sol ventriküle geçer ve tüm vücuda pompalanır.

Sağ ve sol bölümler arasında septum adı verilen bir duvar bulunur. Bu yapı oksijenli ve deoksijene kanın birbirine karışmasını engelleyerek dolaşımın verimliliğini korur.

GÖRSEL Ventriküllerin miyokard farkı

Sol ventrikül duvarı 8–12 mm kalınlığındayken sağ ventrikül duvarı yalnızca 3–5 mm kalınlığındadır. Sol ventrikül tüm vücuda yüksek basınçla kan pompalarken, sağ ventrikül yalnızca akciğerlere düşük basınçta kan gönderir. Bu işlevsel fark, iki odacık arasındaki kas kalınlığı farkını doğrudan açıklar.

Kan akışı kapakçıklar sayesinde tek yönlü olarak düzenlenir. Atriumlar ile ventriküller arasındaki AV kapakçıklar kanın geri kaçmasını engeller; sağda triküspit, solda mitral kapak yer alır. Ventriküller ile büyük damarlar arasında ise semilunar kapakçıklar bulunur: pulmoner kapak ve aort kapak. Bu kapakçıklar basınç farklarına göre açılıp kapanarak dolaşımın sürekliliğini sağlar.

GÖRSEL Kalp duvarının katmanları

Vücuttan dönen deoksijene kan, vena kavalar aracılığıyla sağ atriuma ulaşır. Pulmoner arterle akciğerlere gönderilir, gaz değişimi gerçekleşir. Oksijenlenmiş kan pulmoner venlerle sol atriuma döner; sol ventrikülden aort aracılığıyla tüm vücuda dağıtılır.

Odacıkların ayrılığı, kapakçıkların düzeni ve duvar kalınlıklarının farklılığı kalbin işlevsel bütünlüğünü oluşturur. Bu anatomik yapının koordineli çalışabilmesi ise kalbi yöneten elektriksel iletim sistemine bağlıdır; bir sonraki başlıkta bu sistemi ayrıntılı biçimde ele alacağız.

Sonuç olarak,

Konuya ilişkin bilginizi tamamlamak ve kendinize seviye atlatmak için önceki ve sonraki yazılara göz atmayı ihmal etmeyin. Linklere aşağıdan ulaşabilirsiniz.

SSPS - level up yourself

Bu ve sitemizde yer alan diğer yazılar SSPS spor ve sağlık bilimleri kütüphanesi kaynakları kullanılarak hazırlanmıştır.